Cân Bằng Trắng Trong Nhiếp Ảnh Là Gì?

Với nhiếp ảnh, cân bằng trắng giữ vai trò then chốt trong việc tái hiện màu sắc trung thực và tự nhiên cho bức ảnh. Cùng một chủ thể, nhưng chỉ cần thay đổi điều kiện ánh sáng, ánh đèn vàng, ánh đèn huỳnh quang hay ánh sáng tự nhiên, màu sắc trong ảnh đã có thể khác nhau rõ rệt.

Cân bằng trắng chính là “cánh cửa” màu sắc quan trọng giúp các bức ảnh đi qua đều được tái hiện lại một cách chân thực sinh động nhất.

Với nhiếp ảnh, cân bằng trắng giữ vai trò then chốt. Ảnh: Internet.

Vậy thì cân bằng trắng là gì? Vì sao yếu tố này lại quan trọng đến như vậy, mời bạn cùng tìm hiểu qua bài viết sau đây nhé!

Cân bằng trắng là gì?

Cân bằng trắng là một thiết lập trong máy ảnh giúp điều chỉnh nhiệt độ màu của nguồn sáng, từ đó đảm bảo các gam màu được hiển thị đúng với thực tế.

Trong những môi trường có ánh sáng pha trộn từ nhiều nguồn, màu trắng rất dễ bị ảnh hưởng bởi các sắc màu xung quanh, khiến hình ảnh bị ngả sang cam, xanh hoặc vàng, làm sai lệch cảm giác thị giác. Việc thiết lập cân bằng trắng phù hợp sẽ giúp loại bỏ những tông màu không mong muốn, trả lại sự hài hòa cho tổng thể bức ảnh, đồng thời làm nổi bật chủ thể một cách tự nhiên.

Cân bằng trắng là bước nền tảng và vô cùng quan trọng để tạo nên những bức ảnh

có màu sắc chuẩn xác và giàu cảm xúc. Ảnh: Internet.

Vì sao cân bằng trắng quan trọng trong nhiếp ảnh?

Trong nhiếp ảnh, cân bằng trắng giữ vai trò là chìa khóa quan trọng tác động đến cảm xúc và thông điệp mà bức ảnh muốn truyền tải. Về mặt kỹ thuật cân bằng trắng trong nhiếp ảnh đúng giúp da người trông thật, màu sản phẩm đồng nhất giữa các shot và giảm thời gian hậu kỳ vì không phải “cứu” màu lệch.

Cân bằng trắng trong nhiếp ảnh đúng giúp da người trông thật,

màu sản phẩm đồng nhất giữa các shot. Ảnh: Internet.

Ngoài tính kỹ thuật, cân bằng trắng còn là công cụ sáng tạo khi cố ý giữ ấm hay làm mát để tạo không khí cho khung hình.

Nhiệt độ màu là gì? Mối liên hệ giữa nhiệt độ màu và cân bằng trắng

Nhiệt độ màu có thể là một khái niệm còn khá mới mẻ với nhiều người, nhưng lại vô cùng quan trọng và xuất hiện thường xuyên trong nhiếp ảnh. Về bản chất, nhiệt độ màu là thuộc tính vật lý của ánh sáng, được đo bằng đơn vị Kelvin (K), dùng để xác định sắc thái màu mà nguồn sáng tạo ra.

Mỗi mức nhiệt độ sẽ tương ứng với một sắc màu nhất định. Nhiệt độ màu càng cao thì bức xạ phát ra càng mạnh và ánh sáng càng ngả về tông lạnh (xanh dương); ngược lại, những nguồn sáng có nhiệt độ thấp hơn lại phát ra ánh sáng thiên về tông ấm như vàng hoặc cam.

Trong điều kiện thông thường, ánh sáng tự nhiên ban ngày mà mắt người quen thuộc thường có nhiệt độ màu khoảng 5500K – được xem là mức ánh sáng trung tính.

Khi máy ảnh được thiết lập ở chế độ cân bằng trắng tự động, hệ thống sẽ sử dụng các vùng có màu trắng trong khung hình làm điểm tham chiếu, từ đó ước tính giá trị Kelvin phù hợp và điều chỉnh các màu sắc khác sao cho bức ảnh đạt được sự cân bằng và tự nhiên nhất.

Các chế độ trong cân bằng trắng phổ biến trong máy ảnh

Auto White Balance (AWB)

Auto White Balance (AWB) là chế độ mặc định mà máy ảnh sẽ tự động phân tích điều kiện ánh sáng và tự cân chỉnh màu sắc sao cho phù hợp nhất. Chế độ này cực kỳ tiện lợi cho những người mới chụp ảnh vì không cần can thiệp thủ công. Song trong những trường hợp có ánh sáng hỗn hợp hoặc phức tạp, chế độ AWB chưa thể mang lại kết quả tối ưu.

AWB sẽ tự động điều chỉnh nhiệt độ màu bằng cách sử dụng dữ liệu

được các cảm biến của máy ảnh lấy vào. Ảnh: Internet.

White Balance Presets

Đây là các chế độ cân bằng trắng đã được nhà sản xuất cài sẵn theo các tình huống ánh sáng phổ biến. Ví dụ:

Chế độ Tungsten (đèn sợi đốt): Chế độ này phù hợp khi chụp trong nhà hoặc những không gian sử dụng ánh sáng đèn sợi đốt. Do ánh sáng loại này có sắc vàng ấm, máy ảnh sẽ tự động cân bằng bằng cách tăng tông xanh, khiến bức ảnh nghiêng về các gam màu lạnh hơn.
Chế độ Daylight/Sunny (ánh sáng ban ngày): Chế độ này thích hợp khi chụp ảnh ngoài trời có ánh sáng mặt trời trực tiếp. Với nhiệt độ màu khoảng 5.200K, Daylight/Sunny giúp tái tạo màu sắc chân thực, tự nhiên, đúng với những gì mắt người nhìn thấy dưới ánh sáng ban ngày. Đây là chế độ cân bằng trắng phổ biến và dễ sử dụng nhất cho các tình huống chụp ngoài trời.
Chế độ Cloudy: Những ngày nhiều mây có xu hướng ánh sáng lạnh hơn. Cài đặt Cloudy giúp tăng ấm áp cho hình ảnh, thường ở mức nhiệt độ khoảng 6.000K.
Chế độ Flash: Khi sử dụng đèn flash tích hợp, ảnh thường bị ám xanh. Chế độ Flash giúp cân bằng lại bằng cách làm ấm hình ảnh hơn, thường với nhiệt độ khoảng 6.000K.

Các chế độ cân bằng trắng đã được nhà sản xuất cài sẵn

theo các tình huống ánh sáng phổ biến. Ảnh: Internet.

Custom White Balance

Với chế độ này bạn có thể linh hoạt cài đặt cho các chế độ cân bằng trắng của mình. Bạn có thể tự cân chỉnh WB bằng cách chụp một tấm ảnh chứa màu trắng hoặc xám trung tính, từ đó máy ảnh sẽ lấy mẫu ánh sáng và tự điều chỉnh lại toàn bộ khung hình. Ngoài ra, nếu thiết bị cho phép, bạn cũng có thể nhập trực tiếp nhiệt độ màu theo đơn vị Kelvin để đạt được hiệu ứng màu sắc như ý muốn một cách chính xác nhất.

Cách thiết lập cân bằng trắng trong máy ảnh

Với mỗi thương hiệu và dòng máy ảnh kỹ thuật số, giao diện cân bằng trắng có thể khác nhau. Ví dụ:

Các dòng DSLR cao cấp của Nikon như D700, D3 hay D300s cho phép người dùng điều chỉnh cân bằng trắng trực tiếp thông qua nút WB được bố trí trên thân máy, giúp thao tác nhanh khi chụp thực tế.
Nikon D90 có nút WB đặt gần màn hình LCD phía sau, thuận tiện cho việc thay đổi thiết lập trong quá trình sử dụng.

Với các dòng máy ảnh đời mới hoặc máy ảnh mirrorless, người dùng có thể chỉnh WB nhanh chóng thông qua menu cảm ứng, bánh lăn điều khiển hoặc Quick Menu, mang lại trải nghiệm trực quan và linh hoạt hơn.

Một số dòng máy trang bị sẵn sàng nút cân bằng trắng – WB trên thân máy. Ảnh: Internet.

Cân bằng trắng khi chụp ảnh RAW và JPEG

Khi chọn chế độ chụp RAW – Ghi lại toàn bộ thông tin ánh sáng, màu sắc, độ nét… mà cảm biến nhận được. Do đó khi đến bước cân bằng trắng trong các phần mềm hậu kỳ như Lightroom, Photoshop bạn có thể thoải mái như đang chỉnh ngay lúc chụp mà không mất chi tiết, không ảnh hưởng đến chất lượng ảnh gốc. Trong một số trường hợp, cách chụp này có thể mở ra nhiều tùy chọn chỉnh sửa màu sắc và tông màu sáng tạo.

Trong khi đó nếu bạn chụp ảnh theo định dạng Joint Photographic Experts Group, sử dụng phương pháp nén có mất dữ liệu để giảm dung lượng file, tạo ra ảnh thành phẩm có thể dùng ngay. Song khi chỉnh sửa WB hậu kỳ sẽ làm giảm chất lượng ảnh, gây hiện tượng dải màu đứt đoạn hoặc nhiễu hạt.

Chụp RAW cho phép kiểm soát màu sắc tuyệt đối, còn chụp JPEG yêu cầu

thiết lập WB chuẩn ngay lúc chụp để có kết quả tốt nhất. Ảnh: Internet.

Cân bằng trắng trong hậu kỳ ảnh

Máy ảnh đôi khi nhận diện sai nhiệt độ màu, tạo ra ảnh ngả vàng , xanh hoặc tím. Cân bằng trắng giúp bạn điều chỉnh để chúng đảm bảo màu sắc trung thực như mắt người nhìn thấy.

Quá trình này thực hiện để điều chỉnh nhiệt độ màu để màu trắng trông đúng như thực tế, loại bỏ ám màu không mong muốn (vàng, xanh) do điều kiện ánh sáng khác nhau, giúp toàn bộ màu sắc trong ảnh trở nên tự nhiên, thường được thực hiện bằng các thanh trượt Temperature (Ấm/Lạnh) và Tint (Xanh lá/Tím) trong các phần mềm như Lightroom, Photoshop.

Cách thực hiện cân bằng trắng file raw trong phần mềm (Lightroom, Photoshop)

Để chỉnh WB cho file RAW bằng phần mềm Lightroom bạn thực hiện các bước sau:

Mở ảnh: Mở file RAW trong Lightroom

Sử dụng Công cụ nhỏ giọt (Eyedropper Tool):

Chọn biểu tượng ống nhỏ giọt (bên trái các thanh trượt WB).
Nhấp vào vùng trong ảnh mà bạn biết chắc là màu trắng hoặc xám trung tính (ví dụ: tờ giấy trắng, nền xám).
LR/ACR sẽ tự động điều chỉnh Temp & Tint cho phù hợp.

Chỉnh thủ công:

Temp (Nhiệt độ): Kéo sang trái (xanh lam – lạnh) hoặc sang phải (vàng – ấm).
Tint (Sắc thái): Kéo sang trái (xanh lá) hoặc sang phải (hồng/tím).

Hoặc sử dụng Preset WB: chọn các preset như Auto, Daylight, Cloudy, Shade, Tungsten… để áp dụng nhanh theo điều kiện chụp ban đầu.

Những lỗi thường gặp khi cân bằng trắng và cách khắc phục

Ảnh bị ám vàng

Trong một số trường hợp khi chụp ảnh trong nhà với nguồn sáng là các loại đèn sợi đốt hoặc huỳnh quang vô tình sẽ khiến toàn bộ khung hình của bạn bị phủ một lớp màu vàng hoặc cam, đặc biệt dễ thấy trên màu da. Ngay từ đầu khi chụp bạn nên chuyển chế độ WB sang thiết lập như “Tungsten” hoặc giảm nhiệt độ màu xuống khoảng 2800–3200K.

Ảnh bị ám xanh

Khi chụp trong điều kiện thiếu sáng hoặc dưới bóng râm, ảnh rất dễ bị ám xanh lạnh, khiến tổng thể trông nhợt nhạt và kém sức sống. Nguyên nhân là do máy ảnh tự động cân bằng trắng chưa chính xác, bù màu lạnh nhiều hơn cần thiết. Để khắc phục lỗi phổ biến này, khi chụp JPEG bạn có thể tăng nhiệt độ màu lên khoảng 5500 – 7000K hoặc chọn WB Shade/ Cloudy. Với chế độ chụp RAW, chỉ cần tăng Warmth trong hậu kỳ để lấy lại sắc ấm, giúp ảnh có cảm xúc hơn

Ánh sáng hỗn hợp từ nhiều nguồn khác nhau

Khi trong cùng một khung hình có cả ánh sáng tự nhiên và ánh sáng nhân tạo, ảnh dễ xuất hiện tình trạng ám màu loang lổ, thiếu đồng nhất giữa các vùng sáng. Bạn có thể chủ động xử lý lỗi này bằng cách “giới hạn nguồn sáng” bằng cách tắt bớt đèn, dùng các “gel lọc màu” để đồng nhất nhiệt độ màu. Trong trường hợp, phải dùng nhiều nguồn sáng, bạn nên chụp RAW để dễ chỉnh WB riêng từng vùng khi hậu kỳ.

Cân bằng trắng không chỉ đơn thuần là một kỹ thuật hay một con số kỹ thuật khô khan, mà chính là chìa khóa quyết định cảm xúc và màu sắc của bức ảnh. Vì vậy, dù bạn là người mới bắt đầu hay đã là một nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp, việc hiểu đúng về nhiệt độ màu, các chế độ WB và biết cách điều chỉnh linh hoạt theo từng điều kiện ánh sáng là điều bắt buộc. Những kiến thức này sẽ được đào sâu và hệ thống bài bản trong khóa học chụp ảnh và photoshop tại Học Viện Marketing – Hướng Nghiệp Á Âu, đào tạo bài bản từ khâu lên ý tưởng chụp ngay từ lúc bấm máy đến khâu hậu kỳ chuyên nghiệp. Điền form bên dưới để được tư vấn chi tiết về khóa học bạn nhé!