Ngàm Là Gì? Các Loại Ngàm Máy Ảnh

Bạn đã bao giờ mua một ống kính rất xịn nhưng rồi về nhà mới “tá hỏa” vì không gắn được vào máy chưa? Nếu bạn sợ mua nhầm lens, tốn tiền oan, sợ chống rung không hoạt động,… thì bạn nhất định phải hiểu ngàm là gì và vì sao cùng là ống kính nhưng máy này gắn được, máy kia thì không? Trong bài viết này, Học Viện Marketing Á Âu sẽ bóc tách từng loại ngàm phổ biến, chỉ ra sự khác biệt để bạn chọn lens đúng, xài lâu và tốt nhất.

Tìm hiểu về ngàm máy ảnh

Ngàm là gì?

Ngàm ống kính (Lens Mount) là bộ phận kết nối giữa ống kính và thân máy ảnh, thường là một vòng kim loại (hoặc nhựa cứng) có kích thước cố định, cho phép gắn các ống kính được thiết kế riêng với ngàm đó.

Trước đây, ngàm chỉ có nhiệm vụ giữ ống kính cố định về mặt cơ học, không có sự “trao đổi thông tin” giữa máy và lens. Nhưng khi các công nghệ như đo sáng tự động, lấy nét tự động (AF), điều khiển khẩu độ và chống rung ra đời, ngàm đã được tích hợp các tiếp điểm điện tử để ống kính và thân máy giao tiếp hai chiều.

Ngàm không chỉ là một lỗ gắn lens, mà là một giao diện kết nối hoàn chỉnh

giữa ống kính và máy ảnh. Ảnh Internet.

Hiện nay, phổ biến nhất là ngàm bayonet (ngàm xoay khóa). Loại ngàm này sử dụng từ 3–4 chấu để cố định ống kính chắc chắn vào thân máy. Khi gắn lens, bạn chỉ cần canh dấu trên ống kính với dấu trên thân máy, sau đó xoay theo chiều kim đồng hồ hoặc ngược lại (tùy hãng) cho đến khi lens khóa chặt vào vị trí. Cơ chế khóa bằng lẫy lò xo giúp ống kính gắn nhanh, tháo dễ nhưng vẫn cực kỳ chắc chắn, hạn chế rung lắc.

So với các kiểu ngàm cũ như ngàm vặn ren hay breech-lock, ngàm bayonet có nhiều ưu điểm:

Gắn và tháo ống kính nhanh chóng, tiện lợi
Độ khít và chính xác cao, không ảnh hưởng chất lượng hình ảnh
Dễ tích hợp tiếp điểm điện tử, giúp các tính năng như AF, chống rung, điều khiển khẩu độ hoạt động ổn định

Ngàm chính là “cửa ngõ” để ống kính gắn vào máy ảnh và hoạt động đúng cách.

Kích thước ngàm như thế nào?

Khi so sánh các loại ngàm máy ảnh, rất nhiều người chỉ nhìn vào “ngàm to hay nhỏ” mà bỏ qua các thông số kỹ thuật cốt lõi. Trên thực tế, kích thước ngàm bao gồm nhiều kích thước khác nhau về đường kính họng ngàm, đường kính trong và đường kính ngoài.

Đường kính họng ngàm

Là đường kính trong thực tế của ngàm, được đo giữa các chấu khóa (tabs) bên trong ngàm, tức là đã loại bỏ phần chấu dùng để khóa ống kính. Đây là thông số thể hiện tiềm năng quang học của hệ ngàm, liên quan đến:

Khả năng thiết kế ống kính khẩu lớn (f/1.8, f/1.4, f/1.2…)
Góc chiếu của tia sáng đi vào cảm biến

Đường kính họng ngàm càng lớn, nhà sản xuất càng dễ

thiết kế ống kính sáng, hiệu suất cao. Ảnh Internet.

Đường kính trong

Là đường kính phần mở trong của ngàm, nhưng không trừ phần chấu khóa. Đường kính trong không thể hiện chính xác toàn bộ không gian ánh sáng đi qua, vì các chấu khóa vẫn chiếm một phần diện tích.

Thông số của đường kính trong được hãng sản xuất công bố, nhằm giúp người dùng

hình dung kích thước tổng thể của ngàm. Ảnh Internet.

Đường kính ngoài

Là đường kính ngoài cùng của ngàm bayonet, chính là mép kim loại bạn nhìn thấy trên thân máy. Thông số này ảnh hưởng trực tiếp đến:

Kích thước phần đuôi của ống kính
Độ dày và trọng lượng tổng thể của lens

Ngàm có đường kính ngoài lớn thường kéo theo ống kính to và nặng hơn,

đặc biệt ở các ống kính khẩu lớn. Ảnh Internet.

Khoảng cách buồng tối là gì?

Là khoảng cách từ mặt tiếp xúc của ngàm đến mặt phẳng cảm biến. Đây là một trong những thông số cực kỳ quan trọng, ảnh hưởng đến:

Thiết kế quang học của ống kính
Độ dày của thân máy
Khả năng dùng ngàm chuyển (adapter)

Khoảng cách buồng tối càng ngắn thì:

Máy ảnh có thể mỏng và nhẹ hơn (lý do mirrorless ra đời)
Dễ thiết kế ống kính nhỏ, đơn giản, giá hợp lý
Dễ chuyển lens từ các hệ ngàm cũ sang (vì có “chỗ trống” cho adapter)

Khoảng cách buồng tối dài (thường gặp ở DSLR) sẽ hạn chế khả năng chuyển ngàm

và thiết kế ống kính phức tạp hơn. Ảnh Internet.

Kích thước ngàm và khoảng cách buồng tối có liên quan với nhau không?

Đường kính họng ngàm và khoảng cách buồng tối quyết định:

Góc chiếu tối đa của ánh sáng vào cảm biến
Mức độ dễ hay khó khi thiết kế ống kính hiệu suất cao

Ngàm lớn kết hợp với khoảng cách buồng tối ngắn giúp:

Dễ tạo ống kính khẩu lớn
Lấy nét nhanh hơn (do có không gian đặt motor AF mạnh)
Linh hoạt hơn khi dùng adapter
Tuy nhiên, điểm trừ là: Ống kính thường to và nặng hơn

Mỗi hãng máy ảnh đều phát triển hệ ngàm riêng, khác nhau về kích thước ngàm, khoảng cách buồng tối, số lượng và vị trí tiếp điểm điện tử, cũng như chiều xoay khi lắp lens. Vì vậy, ống kính của hãng này không thể gắn trực tiếp sang hãng khác nếu không dùng ngàm chuyển (adapter) – và adapter thì không phải lúc nào cũng hỗ trợ đầy đủ tính năng.

Các loại ngàm máy ảnh phổ biến hiện nay

Mỗi hãng máy ảnh đều sử dụng hệ ngàm ống kính riêng, khác nhau về kích thước, công nghệ và khả năng tương thích. Nếu hiểu rõ các loại ngàm máy ảnh phổ biến này sẽ giúp bạn chọn đúng ống kính, tận dụng tối đa hiệu năng máy và tránh mua nhầm thiết bị.

Ngàm EF (Canon EF / EF-S)

Canon EF là một trong những hệ ngàm lâu đời và phổ biến nhất trong nhiếp ảnh. Ngàm này hỗ trợ cả máy full-frame và APS-C:

EF: dùng được cho cả full-frame và APS-C
EF-S: chỉ dành cho APS-C, gọn nhẹ và giá hợp lý

Ống kính EF nổi tiếng với lấy nét tự động ổn định, chất lượng quang học tốt, nhiều lựa chọn từ lens zoom đến lens fix. Ngoài Canon, rất nhiều hãng bên thứ ba cũng hỗ trợ ngàm EF, giúp người dùng dễ nâng cấp mà không tốn quá nhiều chi phí.

Đây là hệ ngàm phù hợp cho người mới bắt đầu lẫn nhiếp ảnh gia lâu năm. Ảnh Internet.

Ngàm E (Sony Mirrorless)

Sony E-mount được thiết kế cho hệ máy ảnh mirrorless, nổi bật với khả năng lấy nét vượt trội. Đây là nền tảng cho nhiều công nghệ tiên tiến như Eye AF, Real-time Tracking, rất được ưa chuộng trong chụp chân dung và quay video. Ngàm E hỗ trợ: APS-C và full-frame

ngàm e

Sony E là lựa chọn hàng đầu cho traveler, vlogger, filmmaker. Ảnh Internet.

Ngàm PL

Ngàm PL là tiêu chuẩn trong ngành làm phim chuyên nghiệp, thường xuất hiện trên các camera phim cao cấp. Ưu điểm:

Căn chỉnh chính xác, không xê dịch khi quay
Lấy nét ổn định trong các cảnh quay phức tạp
Chất lượng hình ảnh và màu sắc vượt trội

Ngàm PL có độ bền cực cao, khả năng chịu tải tốt, giúp giữ chắc

các ống kính phim lớn và nặng. Ảnh Internet.

Ngàm RF (Canon Mirrorless)

Canon RF là ngàm dành cho máy ảnh mirrorless full-frame của Canon. Nhờ khoảng cách buồng tối ngắn và kết nối điện tử tiên tiến, RF mang lại:

Lấy nét nhanh và chính xác
Chụp trong môi trường ánh sáng yếu tốt
Thiết kế quang học hiện đại, giảm méo và viền tím

Kết hợp với thân máy gọn nhẹ, đây là hệ ngàm lý tưởng cho nhà sáng tạo nội dung

và nhiếp ảnh gia muốn công nghệ mới nhất. Ảnh Internet.

Ngàm L

Là hệ ngàm liên minh giữa Leica, Panasonic, SIGMA (và hỗ trợ cả Blackmagic, DJI), cho phép dùng chung ống kính giữa nhiều hãng.

ngàm l

Ngàm L hỗ trợ full-frame và APS-C. Ảnh Internet.

Ngàm Micro Four Thirds (MFT)

Micro Four Thirds (MFT) là lựa chọn yêu thích của vlogger, người du lịch và làm phim tài liệu, nhờ hệ máy và ống kính nhẹ, nhỏ gọn. Ưu điểm của MFT:

Dễ mang theo, quay chụp linh hoạt
Hiệu quả zoom cao (do cảm biến nhỏ)

Ngàm Micro Four Thirds. Ảnh Internet.

Hướng dẫn chọn ngàm máy ảnh phù hợp với nhu cầu sử dụng

Kiểm tra hệ ngàm của máy ảnh

Trước khi mua ống kính, bạn cần xác định chính xác dòng máy và loại ngàm đang sử dụng. Mỗi hãng có hệ ngàm riêng như Canon, Sony, Nikon… và không thể dùng chung nếu không có ngàm chuyển. Chọn đúng ngàm giúp đảm bảo lấy nét tự động, chống rung, đo sáng chính xác và lắp ống kính chắc chắn khi chụp.

Lựa chọn ngàm theo phong cách chụp ảnh

Chụp chân dung: nên ưu tiên hệ ngàm có nhiều ống kính prime khẩu lớn.
Quay video: phù hợp với ngàm hỗ trợ lấy nét tự động mượt và chống rung tốt.
Du lịch, chụp đường phố: nên chọn ngàm có hệ ống kính gọn nhẹ, dễ mang theo.

Kích thước ngàm

Đường kính họng ngàm: Ảnh hưởng đến khả năng thu sáng và thiết kế ống kính.
Đường kính trong: Thể hiện độ lớn tổng thể của hệ ngàm.
Đường kính ngoài: Quyết định kích thước phần đuôi ống kính.

Ký hiệu ngàm

Các ký hiệu như EF, RF, EF-S… giúp người dùng dễ dàng nhận biết ống kính có tương thích với thân máy hay không. Đây là yếu tố quan trọng khi chọn mua hoặc nâng cấp ống kính.

Kích thước & độ phân giải cảm biến

Full-frame cần ống kính có vòng ảnh lớn hơn.
APS-C có thể dùng ống kính nhỏ, nhẹ hơn.
Cảm biến độ phân giải cao đòi hỏi ống kính chất lượng tốt để đảm bảo độ sắc nét.

Nếu bạn là người mới bắt đầu hoặc muốn nâng cao kỹ năng nhiếp ảnh bài bản, hãy đăng ký khóa học tại Học Viện Marketing Á Âu – Trường đào tạo nhiếp ảnh chuyên nghiệp để được giảng viên hướng dẫn chi tiết từ khâu xử lý hình ảnh tới thiết kế, chỉnh sửa ảnh. Điền form bên dưới để được tư vấn chi tiết bạn nhé!